Sardunya Bakımı: Sulama, Çelik ve Kışlatma
Sardunya bakımı nasıl yapılır? Balkonda sardunyanın sulama ve ışık ihtiyacı, çelikle çoğaltma adımları ve sardunyayı kışın korumanın yolları.

Sardunya bakımı kolaydır: bol ışık, ölçülü sulama, drenajı iyi bir toprak ve solan çiçeklerin temizlenmesi yeterlidir. Balkon çiçekleri arasında sardunya, güneşe ve kuraklığa dayanıklılığı sayesinde en çok tercih edilenlerdendir. Bu yazıda sardunyanın sulama ve ışık ihtiyacını, çelikle nasıl çoğaltıldığını ve kışın nasıl korunacağını anlatıyorum.
Sulama ve Işık
Işık: Sardunya güneşli yerleri sever; günde en az 5–6 saat doğrudan güneş alması çiçeklenmeyi artırır. Yarı gölgede de yaşar ama çiçek azalır ve gövde uzar. Güneşli köşeler için güneşli balkon çiçekleri yazısına da bakabilirsiniz.

Sulama: Sardunya yaprak ve gövdesinde su depolar; fazla sudan hoşlanmaz. Kuralları şöyle özetleyebilirim:
- Toprağın üst 2–3 cm kısmı kuruyunca sulayın.
- Suyu toprağa verin; yapraklara ve çiçeğe su değmesi mantar hastalığına yol açar.
- Saksıda mutlaka drenaj deliği olmalı; altlıkta su bırakmayın.
- Yaz sıcağında sulama sıklığı artar, kışın azalır.
- Sabah ya da akşam serinliğinde sulayın.
Balkon çiçeklerinin sulama aralığı için balkon çiçekleri kaç günde sulanır yazısına göz atın.
Toprak ve gübre: Hafif, iyi süzülen bir karışım seçin. Bahçe toprağını kullanacaksanız perlit ya da kum karıştırın. Büyüme mevsiminde, ilkbahardan sonbahara kadar, iki üç haftada bir çiçekli bitkiler için sıvı gübre verin. Etiketteki dozu aşmayın; fazla azot yaprak bolluğuna, çiçek azlığına yol açar.
Solan çiçeği ve yaprağı temizleyin. Soluk çiçek sapını dipten kopartın; sararan yaprakları alın. Bu bakım yeni tomurcuğu teşvik eder ve görüntüyü toparlar.
Çelikle Çoğaltma
Sardunya çelikle kolayca çoğalır; yeni fide almak yerine mevcut bitkiyi çoğaltmak ucuz ve pratiktir. En uygun zaman, ilkbaharın sonu ve yaz sonudur.
- Çelik alın: Sağlıklı, çiçeksiz bir sürgünün ucundan yaklaşık 8–10 cm kesin. Keskin ve temiz bir makas ya da bıçak kullanın.
- Alt yaprakları temizleyin: Alt tarafta iki üç yaprağı koparın, ucu ve üst iki üç yaprağı bırakın. Çiçek tomurcuğu varsa alın.
- Kuruması için bekleyin: Kesilen ucu bir iki gün gölgede, açıkta bekletip kabuk bağlatın. Bu, çürümeyi azaltır.
- Dikin: Hafif, perlitli ya da kumlu toprağa, nemli ama sulak olmayan ortama 3–4 cm gömün. İsterseniz köklenme hormonu kullanabilirsiniz; zorunlu değildir.
- Parlak, dolaylı ışıkta tutun: Doğrudan güneşten koruyun. Toprağı hafif nemli tutun, üstünü poşetle kapatmayın; sardunya çeliği nemde çürür.
- Bekleyin: Birkaç hafta içinde yeni yaprak çıkması köklendiğini gösterir. Hafifçe çekince direnç hissediyorsanız kök tutmuştur.

Bitkiyi çoğaltmak aynı zamanda eski, odunlaşmış sardunyaları yenilemenin de yoludur. Sonbaharda çelik alıp kışı içeride geçirerek ilkbaharda yeni saksılara dikebilirsiniz.
Kışın Sardunya
Sardunya dona dayanıklı değildir. Sıcaklık sıfıra yaklaşırsa bitki zarar görür. Türkiye'de ılıman bölgelerde kışı balkonda geçiren sardunyalar vardır, ama soğuk bölgelerde korumak gerekir.

Kışlatma seçenekleri
- İçeri alma: İlk soğuklar gelmeden bitkiyi parlak, serin (10–15 derece civarı) bir odaya alın. Yarı yarıya budayın.
- Sulamayı azaltın: Toprak tamamen kurumadan ama çok seyrek sulayın; kışın bitki neredeyse dinlenir.
- Gübreyi kesin: Kışın gübre vermeyin.
- Işık: Parlak pencere kenarı seçin. Işık yetersizse gövde uzar ve sararır.
- Kapalı balkon: Don olmayan, camlı balkonda parlak bir yerde kışlatılabilir.
- Çelik ile kışlatma: Büyük bitkiye yer yoksa sonbaharda çelik alıp küçük saksılarda kışı geçirmek de iş görür.
Kasım ve aralıkta balkondaki diğer işler için kasımda balkonda yapılacak 9 iş yazısını okuyabilirsiniz.
Sardunya Sorunları
- Yapraklar sararıyor: Çoğunlukla aşırı sulama. Toprağı kurutun, drenajı kontrol edin.
- Çiçek yok: Işık yetersiz ya da gübre fazla azotlu olabilir.
- Gövde dipten siyahlaşıyor: Kök çürüğü, yani fazla su. Sağlıklı kısımdan çelik alıp kurtarmaya çalışın.
- Yaprak biti ve beyaz sinek: Bitkiyi sabunlu su ile silin ya da güçlü su ile durulayın; devam ederse bitki zararlılarına uygun bir ürün için bahçe dükkanına danışın.
- Yapraklarda kahverengi lekeler: Genelde yaprak ıslanmasından kaynaklanan mantar. Sulamayı toprağa yönlendirin.
Sardunya Çeşitleri ve Balkonda Kullanımı
Sardunyanın birkaç yaygın türü vardır ve bakımları genel olarak benzerdir:
- Dik sardunya (Pelargonium zonale): En yaygın türdür; dik büyür, yuvarlak yapraklıdır, kırmızı, pembe, beyaz ve somon çiçekleri vardır.
- Sarkan sardunya (Pelargonium peltatum): Sarmaşık yapraklı türdür; balkon korkuluğu ve asma saksı için idealdir. Sarkan çiçekler için balkon korkuluğuna saksı ve sarkan çiçekler yazısına da bakabilirsiniz.
- Kokulu sardunya: Yaprakları ovulunca gül, limon ya da nane gibi kokar; çiçeği daha mütevazıdır.
- Ev sardunyası (Regal): Büyük çiçekli, daha hassas bir türdür; serin ve parlak ışık ister.
Saksı seçimi
Saksı çok büyük olmamalı; sardunya biraz sıkışık kökle daha iyi çiçek açar. Orta boy bir saksı, 20–25 cm çapında, yeterlidir. Saksıda drenaj deliği olması şarttır. Terakota saksı fazla suyu çektiği için iyi bir tercihtir; plastik saksıda sulamaya daha çok dikkat edin.
Yaz sıcağı
Çok sıcak ve rüzgarlı balkonlarda sardunya hızlı kurur. Öğleden sonra yanıcı güneşte yaprak kenarları kızarabilir; bu durumda saksıyı biraz yarı gölgeye almak ya da hafif bir gölgelik kullanmak yardımcı olur. Sabah erken sulayın, öğle sıcağında sulama yapmayın.
Dikim zamanı
Don riski geçtikten sonra, genelde Nisan sonu ile Mayıs başında balkona dikin ya da çıkarın. Kış boyunca içerde tuttuğunuz bitkileri de aynı dönemde yavaş yavaş dışarı alıştırın. İlk günlerde gölgeli yerde bekletin, ardından güneşe çıkarın.
Dikimden sonra ilk iki üç haftada gübre vermeyin; kök tutmasını bekleyin. Gübreli hazır toprak kullandıysanız ek gübre için daha da bekleyebilirsiniz.
Budama ve Şekil Verme
Sardunya zamanla odunlaşır ve gövdesi çıplaklaşır. Budama bitkiyi gençleştirir ve daha gür, çiçekli bir yapı sağlar. En uygun zaman kışlatma öncesi sonbahar ya da ilkbahar başıdır.
- Uzamış ve zayıf sürgünleri, yaprak düğümünün hemen üstünden kısaltın.
- Bitkinin yarısına yakın bir bölümünü kesebilirsiniz; kesilen parçalar çelik olarak kullanılabilir.
- Budama sonrası sulamayı azaltın ve bitkiyi parlak, serin bir yerde tutun.
- Yaz boyunca uç sürgünleri hafifçe kısaltmak yan dal ve çiçek sayısını artırır.
Makası her kullanımdan önce alkolle silin; kesim yaralarından hastalık girebilir.
Sık Sorulan Sorular
Sardunya kaç günde bir sulanır?
Sabit gün sayısı yoktur. Yazın sıcakta birkaç günde bir, serinde haftada bir olabilir. Üst toprak kuruyunca sulamak en güvenli kuraldır.
Sardunya kışın balkonda kalır mı?
Don olmayan ılıman bölgelerde kalabilir; ama sıcaklık sıfıra düşüyorsa içeri almak gerekir. Camlı balkon yardımcı olur.
Sardunya çeliği ne zaman köklenir?
Genelde birkaç hafta içinde köklenir. Süre sıcaklık, ışık ve toprağa göre değişir; yeni yaprak çıkıyorsa köklenmiş demektir.
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…


